Wat is het Twentse coulissenlandschap?

Waar komt de naam vandaan?

Coulissen zijn de schermen aan de zijkant van een toneel. Wie door het Twentse landschap kijkt, ziet steeds een volgende rij bomen en struiken: een houtwal, een singel, een bosje. Die lagen achter elkaar geven het landschap zijn diepte. Je schrijft het als coulissenlandschap, maar ook de spelling coulisselandschap wordt veel gebruikt.

Hoe is het landschap ontstaan?

Het coulissenlandschap is ontstaan door het werk van boeren. Zij vormden de essen door eeuwenlang mest en heideplaggen op de akkers te brengen. Rond de natte, laaggelegen weidegronden plantten ze houtwallen, zodat de doornige struiken het vee binnenhielden. Rond de boerderijen plantten ze eiken voor het hout van schuren, boerderijen en hekwerk.

Door de laaggelegen gronden liepen de beken, op de droge zandgronden lag heide waar schapen graasden. Samen met de Saksische boerderijen vormt dat het landschap dat de streek kenmerkt.

Wat maakt het bijzonder?

Het landschap is kleinschalig en groen, met veel verschillende biotopen dicht bij elkaar. Een eeuwenoude eik, een soortenrijke singel of een houtwal met struiken draagt elk bij aan een levensgemeenschap van planten en dieren. Een deel van het gebied is aangewezen als Nationaal Landschap Noordoost-Twente.

Hoe verandert het landschap?

Met de komst van prikkeldraad waren houtwallen niet meer nodig als afrastering, en met kunstmest waren geen heideplaggen meer nodig op de essen. Vanaf de jaren zestig veranderden ruilverkavelingen het karakter van het landschap. Lees meer over waarom houtwallen verdwijnen.

Toch zijn er nog veel kenmerkende elementen over die de moeite waard zijn om te behouden. Lees wat een houtwal is, of lees meer over de stichting.